Pensilín eða penisillín er sýklalyf sem hindrar byggingu veggja baktería og leiðir þannig til dauða þeirra. Pensilín er efni sem er framleitt í sumum tegundum af sveppum og það var einmitt þannig sem efnið uppgötvaðist. Ekki framleiða allir sveppir efnið en það finnst a.m.k. í sveppnum Penicillium chrysogenum. Pensilín er í raun samheiti yfir mörg sýklalyf sem hafa svipaða virkni, má þar nefna ampicillin, amoxicillin, flucloxacillin og phenoxymethylpenicillin.

Þegar bakteríusýking kemur upp er fólki oft gefið pensílín, það er oftast tekið inn í gegnum munn og fer þá frá meltingarvegi inní blóðrásina og þaðan dreifist það um allan líkamann. Þegar pensilínið kemst í snertingu við bakteríur, sem vaxa saman í hnöppum eða breiðum þá binst virka efnið sem heitir beta-lactam við byggingareiningar sem bakterían notar til að byggja frumuvegg utan um sig. Þegar þetta gerist geta bakteríurnar ekki klárað að byggja vegginn og þess vegna deyja þær.

Pensilín er því notað á þá gerð baktería sem eru með vegg sem er næmur fyrir beta-lactam, það á við um mjög stóran hóp baktería en þó eru til bakteríur sem annað hvort eru ekki næmar fyrir efninu eða hafa komið sér upp ónæmi gegn pensilíni.

Pensílín er því að miklu leiti breiðvirkt lyf, þ.e.a.s. það ræðst ekki sértækt á sýkjandi bakteríur heldur drepur það allar bakteríur sem eru næmar fyrir beta-lactam og þar með taldar góðar bakteríur sem við höfum m.a. í þörmunum. Þetta á reyndar við um flest ef ekki öll sýklalyf. Vegna þessa er algengt að sýklalyfjanotkun hafi áhrif á meltingu þess sem tekur sýklalyfin og að auki er algengt að upp komi sveppasýkingar. Tilkoma sveppasýkinganna er vegna þess að þegar stór hluti bakteríanna drepst verður til meira pláss fyrir aðrar örverur sem eru ekki næmar fyrir beta-lactam, eins og sveppi, og þeir fara því að fjölga sér í líkamanum.

Eftir að pensilínið uppgötvaðist af Alexander Flemming í kringum 1930 varð bylting í björgun mannslífa og kom sýklalyfið sér sérstaklega vel í seinni heimstyrjöldinni þegar hermönnum var gefið lyfið við sýkingum. Ónæmi sýkjandi baktería gegn pensílíni og öðrum sýklalyfjum er alltaf að verða algengara en það er ansi hættuleg þróun, vegna þess að þó hreinlæti sé betra og vitneskja okkar um bakteríur mun meiri þá mun okkur alltaf standa ógn af sýkjandi bakteríum.

Heimildir:

About.com
Medical news today
Wikipedia